Drinken als een Tempelier
"Drinken als een tempelier" - het is een uitdrukking die we allemaal kennen. Je gebruikt hem waarschijnlijk als je iemand ziet die het glaasje té enthousiast gebruikt. Maar wat als ik je vertel dat deze zegswijze historisch compleet onjuist is? De Tempeliers, die mysterieuze middeleeuwse ridderorde, waren eigenlijk allesbehalve zwelgende drinkebroers. Sterker nog: hun dagelijkse wijnconsumptie had een heel andere, verrassend pragmatische reden. Laten we dieper duiken in de waarheid achter hun eet- en drinkgewoonten.
Het sobere leven volgens de Regel
Het dagelijkse leven van een Tempelier werd strikt gereguleerd door hun geschreven Regel, die dateert uit ongeveer 1129. En wat betreft eten en drinken was deze regel glashelder: matigheid was het hoogste goed.
Wat stond er op het menu?
· Vlees: Slechts drie keer per week, om voldoende kracht te behouden voor hun militaire taken. Meestal rund- of varkensvlees.
· Vis en vegetarische dagen: Op de andere dagen stond vooral vis, groenten, brood en peulvruchten op het menu.
· Twee maaltijden per dag: Net als in andere kloosters aten ze 's middags en 's avonds, niet vaker.
Het grote misverstand: "Drinken als een tempelier"
Hier wordt het interessant voor onze zoektocht naar de waarheid achter het beroemde gezegde. Want hoewel ze matig waren, dronken de Tempeliers wel degelijk elke dag wijn of bier. Maar de reden was verre van feestelijk.
Waarom ze echt dronken: overleven in de middeleeuwen
De dagelijkse consumptie was geen luxe, maar een kwestie van gezondheid en overleven. In de middeleeuwen was drinkwater vaak gevaarlijk. Rivieren en bronnen werden vervuild door afval, uitwerpselen en dode dieren. Water kon dodelijke bacteriën bevatten die ziekten als dysenterie, cholera en tyfus veroorzaakten.
Voor een militaire orde die vaak in het warme Midden-Oosten opereerde, was de keuze simpel: uitdroging of vergiftigd water. De oplossing? Wijn en bier.
Hoe het werkte: veilige dorstlessers
1. Natuurlijke zuivering: Bij het brouwen van bier werd het water gekookt, wat de meeste bacteriën doodde. Wijn bevatte van nature alcohol en zuren die bacteriegroei remden.
2. Aangelengd en licht: De Tempeliers dronken niet de sterke dranken van nu. Wijn werd systematisch verdund met water (vaak 1:2 of 1:3). In noordelijke gebieden dronken ze "small beer" - licht bier met slechts 1-2% alcohol.
3. Voedingswaarde: Het leverde belangrijke extra calorieën voor hun zware fysieke werk en gevechten, plus vitaminen en mineralen.
Maar... géén dronkenschap!
Dit is het cruciale onderscheid. De dagelijkse wijn was een praktische noodzaak, geen vrijetijdsbesteding. De Regel was keihard:
· Strenge straffen: Een Tempelier die betrapt werd op dronkenschap, kreeg zware straffen. Dit kon variëren van een dieet van alleen water en brood, tot het moeten eten van hun maaltijden op de grond als een hond.
· Medicinaal, niet feestelijk: De wijn werd gezien als een preventief "medicijn" tegen watergedragen ziekten, niet als genotsmiddel.
Hoe ontstond de mythe dan?
Als de Tempeliers zo sober leefden, waar komt dat gezegde dan vandaan? Er zijn een paar plausibele verklaringen:
1. Propaganda na hun ondergang: Toen de orde in 1307 werd ontbonden, verspreidde koning Filips IV van Frankrijk geruchten over losbandigheid om hun rijkdommen te kunnen confisqueren. Het beeld van zwelgende Tempeliers paste perfect in dit propaganda-offensief.
2. Verwarring met andere groepen: Het is mogelijk dat het gezegde eigenlijk verwijst naar de Duitse Orde, die inderdaad bekend stond om haar bierbrouwerijen.
3. Ironische oorsprong: De meest intrigerende theorie is dat het gezegde oorspronkelijk ironisch was. Omdat iedereen wist hoe sober de Tempeliers leefden, betekende "drinken als een tempelier" eigenlijk: heel matig drinken. In de loop der eeuwen is deze betekenis volledig omgedraaid.
De erfenis van de Tempeliers: meer dan een gezegde
Het dieet van de Tempeliers was niet alleen sober, het was ook verrassend effectief en pragmatisch. Het toont hun unieke positie op het snijvlak van twee werelden: die van de ascetische monnik en die van de behoeftige krijger die moest overleven in moeilijke omstandigheden.
Hun eigen wijngaarden en brouwerijen waren geen luxe, maar een kwestie van zelfvoorziening en kwaliteitscontrole voor een dagelijkse behoefte.
Conclusie: Een historische vergissing met een kern van waarheid
Dus, de volgende keer dat je iemand "ziet drinken als een tempelier", weet dan:
1. Deze persoon drinkt historisch gezien precies het tegenovergestelde van wat een echte Tempelier zou doen (namelijk te veel en voor het plezier)
2. De echte Tempeliers dronken wel elke dag, maar uit noodzaak, niet uit zwelgerij
3. Hun wijn was verdund, hun bier was licht, en dronkenschap was streng verboden
De echte Tempeliers waren krijgermonniken van immense discipline en pragmatisme, voor wie matigheid een religieuze plicht was en dagelijkse wijn een overlevingsstrategie.
Hun werkelijke verhaal - van soberheid, praktisch gezond verstand en aanpassingsvermogen - is veel interessanter dan het cliché van de zwelgende drinkebroer. Misschien is het tijd voor een nieuw, correcter gezegde: "Zo nuchter als een tempelier."
Bronnen: The Rule of the Templars (J.M. Upton-Ward), The New Knighthood (Malcolm Barber)
Reacties
Een reactie posten