BAPHOMET
✠ BAPHOMET — De Leugen die Zeven Eeuwen Standhield ✠
Er bestaat een naam die al meer dan zeven eeuwen als een vloek aan de Tempeliers kleeft. Een naam die hen ketters maakte in de ogen van het volk, die hun grootmeester naar de brandstapel bracht en die tot op vandaag in de populaire verbeelding voortleeft als bewijs van duistere praktijken.
Die naam is Baphomet.
Maar wie de geschiedenis eerlijk leest, ontdekt iets wat Filips de Schone nooit wilde dat men zou weten: de beschuldiging was een leugen. Een berekende, politiek gemotiveerde leugen, bedacht om een machtige orde ten val te brengen. Het is tijd om die mythe eindelijk onder het stof van zeven eeuwen vandaan te halen.
✠ De Oorsprong van de Naam
Laat dat meteen duidelijk zijn: Baphomet was geen naam die de Tempeliers zelf gebruikten. De term verschijnt voor het eerst in de documenten van het proces tegen de Tempeliers. Het woord werd gebruikt door de inquisiteurs om de beschuldiging van afgoderij toe te voegen aan de reeds bestaande aantijgingen van ketterij.
Omdat de verklaringen werden afgenomen onder zware druk en vaak onder foltering, weten historici niet eens met zekerheid waar het woord vandaan komt. De meest aanvaarde verklaring is dat Baphomet een vervorming is van "Mahomet", de middeleeuwse benaming voor Mohammed. Op die manier kon men suggereren dat de Tempeliers tijdens hun verblijf in het Heilig Land van het christendom waren afgedwaald.
Met andere woorden: de naam Baphomet werd geboren in een verhoorkamer waar mensen werden gemarteld, opgeschreven door hun ondervragers en vervolgens voorgesteld als bewijs van schuld.
✠ De Arrestaties van 1307
Op vrijdag 13 oktober 1307 liet koning Filips IV de Schone alle Tempeliers in Frankrijk arresteren. De beschuldigingen waren zwaar: ketterij, het verloochenen van Christus, geheime rituelen, afgoderij en andere vermeende misdaden.
Maar achter de religieuze aanklachten school een veel wereldser motief. De Tempeliers waren uitgegroeid tot de bankiers van Europa en de Franse koning stond diep bij hen in het krijt. Door de orde te vernietigen kon hij zich van zijn schulden ontdoen en beslag leggen op hun bezittingen.
De arrestatie was geen daad van geloof. Het was een daad van macht.
✠ Marteling en Bekentenissen
De inquisitie werkte volgens een eenvoudige logica. Wie bekende, kon vergiffenis krijgen. Wie ontkende, riskeerde de dood. Wie zijn bekentenis later herriep, liep nog meer gevaar. Onder dergelijke omstandigheden bekende vrijwel iedereen wat men van hem verlangde.
Ook grootmeester Jacques de Molay ging uiteindelijk door de knieën. Maar zodra de druk verminderde, trok hij zijn verklaring weer in. Hetzelfde gebeurde bij vele andere Tempeliers.
Een man die onder foltering bekent wat zijn beulen willen horen, maar zijn woorden herroept zodra hij weer vrij kan spreken, vormt geen bewijs van schuld. Het bewijst slechts hoe ver een mens gaat om te overleven.
✠ Het Chinon-perkament
In 2001 kwam een document opnieuw onder de aandacht dat eeuwenlang verborgen was gebleven in de Vaticaanse archieven. Het zogenaamde Chinon-perkament bevat de verslagen van het pauselijk onderzoek naar de Tempeliers.
Daaruit blijkt dat paus Clemens V de leiders van de orde niet veroordeelde voor ketterij. Jacques de Molay ontkende uitdrukkelijk de beschuldigingen van afgodenverering en andere zware aantijgingen. De paus verleende hun absolutie, maar Filips de Schone had zijn beslissing al genomen. De politieke machine bleef draaien.
Op 18 maart 1314 stierf Jacques de Molay alsnog op de brandstapel in Parijs, terwijl het document dat zijn vrijspraak ondersteunde eeuwenlang stof verzamelde in een archief.
"God weet wie gezondigd heeft en Hij zal de zondaars snel treffen."
Volgens de overlevering sprak Jacques de Molay deze woorden uit vanuit de vlammen. Nog datzelfde jaar stierven zowel paus Clemens V als Filips de Schone.
✠ Historische Werkelijkheid en Mythe
Wanneer men alle legendes, romans en complottheorieën wegpelt, blijft één eerlijk antwoord over: we weten het niet.
Er bestaat geen enkel authentiek Tempeliersdocument waarin de naam Baphomet voorkomt buiten de processen tegen de orde. Historici beschikken dus over geen enkel betrouwbaar bewijs dat de Tempeliers ooit een afgod met die naam vereerden.
Wat wel vaststaat, is dat de orde bijna twee eeuwen in het Oosten verbleef. De Tempeliers kwamen er in contact met andere talen, culturen, handelsmethoden, bouwtechnieken en vormen van kennis die in Europa vaak onbekend waren. Dat maakte hen machtig, maar ook verdacht. In een tijd waarin afwijkende ideeën gemakkelijk als ketterij werden bestempeld, was kennis soms gevaarlijker dan een zwaard.
✠ Baphomet in De Rode Ridder
Dat de naam Baphomet eeuwen later nog altijd tot de verbeelding spreekt, blijkt zelfs uit onze Vlaamse stripcultuur.
In De Rode Ridder nr. 91 – Het Grote Geheim krijgt Johan van een stervende Tempelier een opdracht mee. Samen met een zegelring ontvangt hij ook een geheim wachtwoord:
Baphomet.
Voor vele Vlaamse lezers was dit wellicht hun eerste kennismaking met de mysterieuze naam. Niet via een historisch werk of een wetenschappelijke studie, maar via de avonturen van Johan de Rode Ridder.
Het toont hoe diep de naam Baphomet in onze cultuur is doorgedrongen. Niet als historische werkelijkheid, maar als een mythe die generaties lang bleef fascineren.
✠ Een Eerherstel na Zeven Eeuwen
De beschuldiging van Baphometaanbidding was geen religieuze aanklacht. Het was een politiek wapen, een instrument waarmee een machtige koning een rijke en invloedrijke orde kon vernietigen.
Zeven eeuwen later blijft de naam bestaan. Niet omdat de beschuldiging waar was, maar omdat de mythe sterker bleek dan de leugen waaruit zij werd geboren.
Een naam die waarschijnlijk ontstond in de verhoorkamers van de inquisitie overleefde koningen, pausen en brandstapels om uiteindelijk voort te leven in boeken, films, legendes, stripverhalen en volksverhalen.
De Tempeliers aanbaden geen afgod.
Maar hun vijanden schiepen er wel één.
En die leeft, zeven eeuwen later, nog altijd voort.
✠ Bronnen
Malcolm Barber — The Trial of the Templars
Malcolm Barber — The New Knighthood: A History of the Order of the Temple
Barbara Frale — The Templars: The Secret History Revealed
Chinon-perkament (1308), gepubliceerd door het Vaticaan
Processtukken van de Tempeliers (1307–1314)
De Rode Ridder nr. 91 — Het Grote Geheim, Willy Vandersteen / Karel Biddeloo
.Noot van de auteur
Door de tijden heen heb ik vastgesteld dat veel van mijn artikelen, onderzoeken en historische bijdragen worden gebruikt als inspiratiebron voor andere publicaties, blogs, websites en Facebookgroepen. Dat beschouw ik in de eerste plaats als een erkenning van het vele opzoekwerk dat achter deze artikelen schuilgaat.
Toch stel ik vast dat teksten soms gedeeltelijk of zelfs volledig worden overgenomen zonder bronvermelding. Binnen verschillende Tempeliersgroepen op sociale media komt dit helaas vaker voor dan men zou verwachten.
Geschiedenis schrijven vraagt tijd, studie, brononderzoek en vooral passie. Achter elk artikel gaan vaak vele uren lezen, vergelijken en controleren van bronnen schuil. Wie gebruikmaakt van het werk van een ander, mag daar gerust inspiratie uit halen, maar het is een kwestie van eerlijkheid en respect om de oorspronkelijke auteur te vermelden.
Niet alleen het auteursrecht speelt hierin een rol, maar ook de eer van degene die het onderzoek heeft verricht. De pluimen van een ander op de eigen hoed steken is gemakkelijk; zelf het onderzoek doen vraagt aanzienlijk meer inspanning.
Daarom vraag ik vriendelijk maar nadrukkelijk om bij het overnemen, citeren of delen van teksten steeds de bron te vermelden:
Bonboire Pascal – Templars Journal
Zo blijft het werk van onderzoekers herkenbaar en krijgt ieder de waardering die hem toekomt.
"Waarheid verdient onderzoek.
Onderzoek verdient erkenning."
Dit artikel is het resultaat van eigen opzoekwerk en interpretatie van historische bronnen. Bepaalde visies of details kunnen verschillen van andere meningen, onderzoekers of historische interpretaties. De afbeeldingen dienen ter illustratie; ondanks de zorg voor historische sfeer en authenticiteit kunnen zij afwijken van de historische werkelijkheid.
Artikel is geïnspireerd door Broeder Marniek, de eerste maal dat ik hem ontmoete was met de rode ridder strip voor zijn neus
Bonboire Pascal
Heraut van Wapenen
Reacties
Een reactie posten