Margaret of Beverley.
Margaret of Beverley... een vergeten powervrouw uit de tijd van de kruistochten
Wanneer over de kruistochten wordt gesproken, denken de meeste mensen spontaan aan koningen, ridders, Tempeliers en grote veldslagen. Toch waren er ook vrouwen die een opmerkelijke rol speelden in deze turbulente periode. Hun namen zijn vaak vergeten, maar hun moed was daarom niet minder groot.
Ik vind het belangrijk om in Templars Journal ook deze powervrouwen van de middeleeuwen onder de aandacht te brengen. Niet omdat zij beroemde legeraanvoerders waren, maar omdat zij met ongelooflijke moed en doorzettingsvermogen standhielden in een wereld die werd gedomineerd door oorlog, geloof en politieke macht.
Onlangs kwam ik een naam tegen die ik eerlijk gezegd nog nooit had gehoord: Margaret of Beverley. Haar verhaal prikkelde meteen mijn nieuwsgierigheid. Wie was deze vrouw? Waarom wordt zij door historici nog steeds genoemd wanneer het gaat over de val van Jeruzalem in 1187?
Na wat opzoekwerk ontdekte ik een bijzonder levensverhaal. Geen legende, geen romantisch ridderverhaal, maar het waargebeurde relaas van een gewone vrouw die terechtkwam in een van de meest dramatische gebeurtenissen uit de geschiedenis van de kruistochten.
Margaret werd omstreeks 1150 geboren in Jeruzalem. Haar Engelse ouders waren op bedevaart naar het Heilige Land gereisd toen zij daar ter wereld kwam. Niet lang daarna keerde het gezin terug naar Engeland, waar Margaret opgroeide in Beverley, in het graafschap Yorkshire.
Na het overlijden van haar ouders zorgde zij jarenlang voor haar jongere broer Thomas. Toen hij volwassen werd en intrad in een cisterciënzerabdij, besloot Margaret opnieuw op bedevaart te vertrekken. Zoals duizenden andere christenen wilde zij de heilige plaatsen bezoeken waar Christus had geleefd, geleden en verrezen.
Niemand kon vermoeden dat deze pelgrimstocht zou uitmonden in een nachtmerrie.
In datzelfde jaar behaalde Saladin een beslissende overwinning op het kruisvaardersleger tijdens de Slag bij Hattin. Vrijwel het volledige christelijke leger werd vernietigd. Talrijke edelen werden gevangengenomen en het kostbare Relikwie van het Ware Kruis ging verloren. De weg naar Jeruzalem lag plotseling open.
Voor de inwoners en pelgrims in de Heilige Stad begon een periode van angst en onzekerheid. Iedereen wist dat een belegering onafwendbaar was. Ook Margaret bevond zich nog steeds binnen de stadsmuren...
Het beleg van Jeruzalem... een vrouw tussen de verdedigers
Op 20 september 1187 begon het beleg van Jeruzalem. De stad werd verdedigd door slechts een klein aantal ridders, sergeanten, burgers en geestelijken onder leiding van Balian van Ibelin. Zij stonden tegenover het enorme leger van Saladin, dat de stad volledig omsingelde.
Iedereen die binnen de muren verbleef, moest zijn steentje bijdragen. Ook vrouwen, ouderen en pelgrims kregen een taak. Margaret of Beverley besloot niet af te wachten, maar actief mee te helpen bij de verdediging van de stad.
Volgens haar eigen getuigenis droeg zij voortdurend water naar de verdedigers op de stadsmuren. Dat water diende niet alleen om de dorst te lessen, maar ook om branden te blussen die ontstonden door brandpijlen en andere belegeringswapens.
Daarnaast bracht zij stenen aan waarmee de verdedigers de aanvallers konden bestoken. Wanneer gewonden van de muren werden gedragen, hielp zij ook bij hun verzorging. Hoewel zij geen soldaat was, bevond zij zich voortdurend in de gevarenzone.
Een opmerkelijk detail uit haar eigen verhaal is dat zij een metalen kookpot gebruikte als geïmproviseerde helm. Een ridderhelm bezat zij uiteraard niet, maar zij wilde haar hoofd toch beschermen tegen vallende stenen en rondvliegende brokstukken tijdens de hevige beschietingen.
Tijdens één van de aanvallen werd Margaret geraakt door een steen die was afgevuurd door een islamitische belegeringsmachine. Zij raakte gewond, maar overleefde de inslag. Het litteken dat zij eraan overhield, droeg zij de rest van haar leven met zich mee als stille herinnering aan de val van Jeruzalem.
Na dagen van zware gevechten werd duidelijk dat verder verzet zinloos was. De muren waren zwaar beschadigd en de verdedigers waren uitgeput. Balian van Ibelin begon onderhandelingen met Saladin om een bloedbad te voorkomen.
Op 2 oktober 1187 opende Jeruzalem uiteindelijk zijn poorten. Anders dan bij de inname van de stad door de kruisvaarders in 1099, liet Saladin geen massale slachting aanrichten. Veel inwoners konden hun vrijheid afkopen door losgeld te betalen. Anderen, die dat niet konden, werden gevangengenomen en als slaaf weggevoerd.
Ook Margaret of Beverley behoorde tot die ongelukkigen. Voor haar begon nu een nieuw hoofdstuk... een strijd om te overleven als gevangene, ver weg van haar thuisland.
Van gevangenschap naar een leven in gebed
Na de overgave van Jeruzalem begon voor Margaret misschien wel de zwaarste periode van haar leven. Omdat zij niet onmiddellijk haar vrijheid kon afkopen, werd zij gevangengenomen. Samen met vele andere christenen werd zij afgevoerd en als slaaf verkocht.
Gedurende maanden verrichtte zij zware arbeid. Het leven als gevangene was hard en onzeker. Toch verloor zij haar geloof niet. Uiteindelijk werd zij vrijgekocht door christelijke kooplieden, waardoor zij haar vrijheid terugkreeg en de lange reis naar Europa kon aanvatten.
Eenmaal terug in Europa zocht Margaret haar jongere broer Thomas op. Hij was intussen cisterciënzer monnik geworden in de Abdij van Froidmont, in het huidige Frankrijk. Thomas luisterde aandachtig naar haar indrukwekkende levensverhaal en besloot haar herinneringen op te schrijven.
Dankzij hem kennen wij vandaag nog steeds het verhaal van Margaret of Beverley. Haar getuigenis behoort tot de weinige bewaard gebleven ooggetuigenverslagen van een vrouw die de kruistochten en de val van Jeruzalem persoonlijk heeft meegemaakt.
Later trad Margaret zelf in bij een cisterciënzerklooster in Montreuil-sous-Laon. Daar bracht zij de rest van haar leven door in stilte, gebed en contemplatie. Na alles wat zij had meegemaakt, vond zij er eindelijk rust.
Margaret was geen koningin. Zij was geen edelvrouw. Zij was geen Tempelier of Hospitaalridder. Toch verdient zij zonder twijfel een plaats in de geschiedenis. Haar moed toont aan dat heldendom niet uitsluitend wordt bepaald door een titel, een wapen of een harnas.
Tijdens de kruistochten waren er talloze vrouwen die zieken verzorgden, voedsel bereidden, pelgrims begeleidden, belegerde steden hielpen verdedigen of hun gezinnen onder de moeilijkste omstandigheden bijeen hielden. Slechts van enkelen kennen wij vandaag nog hun naam. Margaret of Beverley is één van hen.
Misschien is dat precies waarom haar verhaal mij zo aansprak. Geschiedenis bestaat niet alleen uit beroemde namen. Ze wordt ook geschreven door gewone mensen die op buitengewone momenten het verschil maakten.
Voor mij is Margaret of Beverley daarom terecht een echte powervrouw van de middeleeuwen. Haar verhaal herinnert ons eraan dat moed, geloof en doorzettingsvermogen geen voorrecht waren van ridders alleen.
Auteur
Bonboire Pascal
Templars Journal
Disclaimer
© Bonboire Pascal – Templars Journal
Deze publicatie is met zorg samengesteld op basis van historische bronnen, eigentijds onderzoek en betrouwbare vakliteratuur. De inhoud is bedoeld om de geschiedenis van de Tempeliers, de kruistochten en de middeleeuwen op een historisch verantwoorde en toegankelijke manier te belichten.
Het is niet toegestaan deze tekst, afbeeldingen of delen ervan geheel of gedeeltelijk te kopiëren, over te nemen, te publiceren of te verspreiden zonder duidelijke bronvermelding.
Bij elk citaat, iedere overname of verwijzing dient steeds de volgende bron te worden vermeld:
Bonboire Pascal – Templars Journal
Dank voor het respecteren van het auteursrecht en het historische onderzoekswerk.
Reacties
Een reactie posten